Antropogeen CO2 – Business as Usual

Business as Usual

Inleiding

In dit artikel, uit de serie antropogeen CO2, gaan we dieper in op het begrip business as usual. Zoals u misschien nog weet, bedoelen we dat we voortgaan op de weg die we, de mensheid, al decennia volgen. Decennia waarin we maatregelen om de CO2-emissies terug te dringen altijd weer hebben afgewogen tegen de economische kant van de zaak. Maatregelen bleven daardoor meestal achterwege. Economische overwegingen hebben nu eenmaal altijd voorrang. Niemand wil slechter af zijn. Een heel drastische stap om CO2-emissies terug te dringen is de economie flink in een recessie te laten duiken maar met dit voorstel verlies je als politicus gegarandeerd de verkiezingen. Deze maatregel die op zich beslist de CO2-emissies weet terug te dringen zal niet genomen worden.

Andere minder drastische maatregelen zoals klimaatconferenties en verdragen hebben onvoldoende zoden aan de dijk gezet. De noodzakelijke trendbreuk in de CO2-emissies heeft niet plaats gevonden. De trendbreuk was er evenmin in de economie. De klimaatverdragen waren dus niet schadelijk voor de economische groei maar ze waren evenmin effectief in het terugdringen van de CO2-emissies. Ze hebben evenmin een trendbreuk gebracht in de manier waarop we energie opwekken. Hernieuwbare energie mag dan sterk in opmars zijn, het maakt maar een heel klein deel uit van onze energiemix. De meeste energie wordt nog altijd opgewekt met fossiele brandstof.

Wat we wel zien is dat de ontwikkeling van de CO2-emissies de economische ontwikkeling niet gevolgd heeft. Het bleef ver achter. De energie efficiency van de economie is wel degelijk flink toegenomen. Men kan tegenwoordig bijna twee keer zo veel goederen en diensten leveren met de zelfde hoeveelheid energie. Dit heeft te maken met het simpele gegeven dat CO2-emissies geen doel op zich zijn. Ze zijn slechts een neveneffect voor het opwekken van energie en dit is slechts een middel om nuttige arbeid te verrichten. Energie is nu eenmaal niet gratis. Dus maatregelen om energie te besparen leveren geld op en dit is goed te zien in het achterblijven van de CO2-emissies op de economie. Maar ondanks deze verbetering is de CO2-emissie vrolijk door gegroeid en zal bij ongewijzigd beleid door blijven groeien. Dat is een probleem. Onafhankelijk van de definitie van CO2-uitval zal de doelstelling van het verdrag van Parijs om de opwarming van de aarde onder de twee graden Celsius te houden niet worden bereikt. Daar is echt een trendbreuk voor nodig in CO2-emissies. Daar is meer voor nodig dan het stellen van volstrekt onrealistische reducties, die volstrekt vrijblijvend zijn en waar niet of nauwelijks maatregelen op volgen om deze doelen te bereiken. Dit is het beleid dat we, de mensheid, al sinds 1992 mee bezig is en duidelijk geen zoden aan de dijk heeft gezet. Wat wel dient te gebeuren is dat we beginnen met stellen van een realistisch doel voor de CO2-emissies. Die dienen verplicht te zijn en begeleidt te worden van een uitgebreid pakket van maatregelen. Een realistisch doel is de afspraak dat de CO2-emissie bijvoorbeeld de eerst 10 jaar niet meer mag toenemen. Dat betekent dat de toename van de vraag naar energie volledig gedekt dient te worden door hernieuwbare bronnen van energie maar ook met inzet van kernenergie. Als mijn conclusie over CO2-uitval juist is dat het niet de airborn-fraction volgt maar die van het antropogene fractie kan dit scenario net in staat zijn om de doelstelling van Parijs te bereiken. Het voorstel wat ik hier doe is en realistisch namelijk haalbaar en kan de opwarming van de Aarde tot staan brengen. Er zal wel degelijk opwarming zijn maar dat zal beperkt blijven van 1,5° C tot 2° C. Minder is niet mogelijk.

Business as usual

Als we naar de economische ontwikkeling op wereldschaal kijken is het verrassend hoe stabiel die zijn geweest. Periodes van versnelde groei en recessies wisselen elkaar af. Reeksen van nieuwe producten en diensten zijn ontwikkeld. Daarbij kan men denken aan computers, flitstreinen, digitale fototoestellen, mobiele telefoons maar ook aan social media toepassingen en de cloud. Er waren oorlogen, revoluties  en verkiezingen. Machtige mannen en soms ook vrouwen kwamen en gingen. Wereldrijken zoals de Sovjet Unie vielen en andere grootmachten zoals China kwamen op. En toch de Wereld draaide door. Iedere dag opnieuw. De Wereld economie voer wel als een supertanker en liet zich door niets of niemand tegen houden of van koers afbrengen. Het zelfde gold helaas ook voor de CO2-emissies. Ook hier was geen trendbreuk. Al zou die heel wenselijk zijn geweest. Het CO2-gehalte is flink gestegen en de Aarde is flink opgewarmd. En dat is minder want dat geeft massa’s problemen.

Voor de weergave van business as usual heb ik de cijfers gebruikt van de Wereldbank voor de economische ontwikkeling en de CO2-emissies. Van beide tijdreeksen heb ik een index gemaakt met 1960 als 100. En aan de hand van de indexen voor beiden heb ik de index gemaakt voor energie efficiency. Dit levert figuur 1 op. Zoals u kunt zien is de wereldeconomie exponentieel gegroeid. Maar dit geldt niet voor de CO2-emissies. Deze zijn achter gebleven en slechts lineair toegenomen. Hierdoor is de hoeveelheid goederen en diensten verdubbeld die je met de zelfde hoeveelheid energie kunt voortbrengen. Verder is de eerste Klimaattop weergegeven namelijk die van Rio.

1-business-as-usual

Figuur 1 – Business as usual en de Klimaattop van Rio

De economische groei kent periodes van versnelde groei afgewisseld met perioden van verminderde groei en zelfs een serieuze recessie vanaf 2008. Die heeft er flink in gehakt. De economische groei blijft nog steeds onder de verwachting. Ook is te zien dat de CO2-emissies hierdoor achter lopen en weer terug zijn op de trendlijn. Er is een duidelijk verband tussen beide ontwikkelingen. Een permanente recessie zou heel goed in staat zijn om de CO2-emissies omlaag te krijgen. De uitputting van fossiel brandstof zou dit natuurlijk ook kunnen maar dat zal voorlopig niet gebeuren. Er is nog meer dan genoeg brandstof in de grond en het is nog altijd lonend en winstgevend om het er uit te halen en te verbruiken. Gelukkig maar want zonder fossiel brandstof zouden we nooit genoeg energie kunnen opwekken. Zie hiervoor figuur 2.

2-primary-energy1

Figuur 2 – De energiemix van de wereld

Het is in dit plaatje goed te zien dat de meeste energie wereldwijd nog steeds wordt opgewekt met fossiel brandstoffen zoals kolen, gas en aardolie. Het aandeel van hernieuwbare energie zoals windenergie en zonne-energie is nog altijd heel klein. Het mag dan wel een groeimarkt zijn maar blijft toch van ondergeschikt belang. Het is duidelijk dat het zonder gebruikt van fossiele brandstof niet mogelijk om de energie op te wekken die de Wereld nodig heeft voor haar economische groei. En zolang er nog massaal armoede bestaat in de Wereld zal er noodzaak blijven voor economische groei. Geen enkel land zal vrijwillig er van afzien. Geen enkele politicus met de ambitie om de volgende president of premier van zijn of haar land te worden zal het in zijn hoofd halen om de economie van zijn land willens en wetens om zeep te helpen. Dat gaat niet gebeuren. Dat betekent dat economische afwegingen altijd doorslaggevend zijn en dit zal er toe leiden dat er geen trendbreuk te verwachten valt, noch in de economische ontwikkeling en net zo min in de CO2-emissies. Het blijft business as Usual. Waarom is dit een probleem? Meestal begint men het verhaal over de klimaatverandering met het stellen van deze vraag en uiteindelijk kun je er niet omheen. Hier over gaat de volgende paragraaf.

Waarom vormt business as usual een probleem

De reden waarom business as usual een probleem vormt is simpel. Het tempo waarop de CO2-emissies plaatsvinden is te hoog voor de atmosfeer om aan te kunnen. De atmosfeer kan de emissies niet bijhouden. Het CO2-gehalte gaat stijgen en daardoor gaat de Aarde opwarmen. Het is vrij simpel en uitvoerig behandelt in de overige artikelen in de serie antropogeen CO2. Bij het scenario business as usual is het niet mogelijk om de doelstelling van Parijs te halen. Zoals figuur 3 laat zien zullen we ver boven de doelstelling uitkomen om de opwarming van de Aarde te beperken tot maximaal 2°C. Het maakt daarbij niet uit welke definitie je hanteert voor CO2-uitval. In beide gevallen zal het CO2-gehalte van de atmosfeer ver voor het eind van de eeuw verdubbelen.

co2-gehalte-constant-2100-p

Figuur 3 – Waarom business as usual een probleem vormt

Twee vormen van CO2-uitval

Nog een keer een korte uitleg over de verschillende definities van CO2-uitval. Het tempo waarop het CO2-gehalte stijgt blijft een flink eind achter bij de CO2-emissies. Er wordt dus niet alleen antropogeen CO2 aan de atmosfeer toegevoegd er valt ook antropogeen CO2 terug uit de atmosfeer. Deze antropogene CO2-uitval kan men op twee manieren definiëren. De eerste is de uitwerking van het begrip airborn-fraction. Men gaat in deze theorie er vanuit dat antropogeen CO2 dat in de atmosfeer wordt geloosd slechts twee dingen kan doen. Het blijft in de atmosfeer hangen of het valt er meteen weer uit. De hoeveelheid antropogeen CO2 die uit de atmosfeer valt is in dit geval een fractie van de emissie. Vandaar de afkorting FE-variant. Men kan de uitval van antropogeen CO2 ook definiëren als de fractie van antropogeen CO2 in de atmosfeer. Antropogeen CO2 is dan de hoeveelheid die boven het natuurlijk CO2 niveau uitkomt zoals die was voor de industriële revolutie. Het natuurlijk gehalte bleek ongeveer 275 ppm te zijn. Het huidig niveau is inmiddels meer dan 400 ppm. Dat is een toename van het CO2-gehalte met circa 45% sinds het begin van de industriële revolutie. In 1958 was het CO2-gehalte van de atmosfeer 315 ppm. Het aandeel van antropogeen CO2 hierin was 40 ppm. In 2018 was het CO2-gehalte gestegen tot 408 ppm. Stel dat ieder jaar 2% van het antropogeen CO2 uit de atmosfeer valt, dan was de CO2-uitval in 1958 0,8 ppm en dat was in 2018 gestegen tot 2,7 ppm. Uitgangspunt van de FA-variant is dat het percentage van het antropogeen CO2 dat uitvalt een fractie is van het aanwezig zijnde antropogeen CO2. Dit is het kort over de twee varianten van antropogeen CO2-uitval.  Welke van de twee varianten wordt waar genomen en wat is het gevolg voor de prognoses van de ontwikkeling van het CO2-gehalte en de opwarming van de Aarde? Daarover gaat de volgende paragraaf.

Welke variant van CO2-uitval is juist

Zoals uit figuur 4 duidelijk wordt, volgt de ontwikkeling van het CO2-gehalte van de atmosfeer niet het tijdpad van de FE-variant van CO2-uitval maar dat van de de FA-variant. Het CO2-gehalte stijgt met andere woorden minder snel dan gedacht. En dat is mooi mee genomen want geeft ons extra tijd om de noodzakelijke maatregelen te nemen. Maar ook een kans om het probleem te beperken tot wat volgens de klimaatwetenschappers echt de limiet is van wat we ons kunnen veroorloven qua opwarming van de Aarde.

co2-fe-fa-2016

Figuur 4 – CO2-gehalte van de atmosfeer volgt het tijdspad van de FA-variant

Uit figuur 5 blijkt dat de FA-variant van de ontwikkeling van het CO2-gehalte van de atmosfeer nog een tweede verschil heeft met de FE-variant. Je hebt geen reducties nodig van de CO2-emissies om het probleem van de opwarming uiteindelijk de baas te worden. In eerste instantie is het al genoeg om de CO2-emissies te stabiliseren op het huidige hoge niveau. Er treedt een piek niveau op van het CO2-gehalte voor het einden van de eeuw. Daarna zal het CO2-gehalte langzaam maar zeker terug vallen naar een nieuw natuurlijk evenwicht. Een volledige terugkeer naar de tijd voor het begin van de Industriële Revolutie zal niet plaatsvinden en het zal ook niet lukken om de opwarming van de Aarde te beperken tot de 1,5°C. Het stabiliseren van de CO2-emissies is al moeilijk genoeg. Het betekent dat de toekomstige groei van de vraag naar energie volledig opgevangen dient te worden door hernieuwbare energie zoals windmolens, zonnepanelen, biomassa, waterkracht maar ook door kernenergie. Dit scenario, stabilisatie op huidig hoog niveau zal dan ook beslist niet goedkoop worden. Het gaat flink wat geld kosten maar dan heb je ook wat. Een kans om het probleem op te lossen. Tot nu toe worden we alleen maar getrakteerd op doemscenario’s. Dit zal niet werken. Het heeft nog nooit geholpen. Wat de mensheid en ieder mens afzonderlijk nodig heeft is een positief verhaal. Het is mogelijk om het probleem van de opwarming van de Aarde op te lossen en in de eerste instantie is dat niet onbetaalbaar slechts kostbaar. Mocht het niet genoeg zijn om te stabiliseren dan kunnen we vanuit dit scenario altijd nog verder gaan naar daadwerkelijke reducties in de globale CO2-emissies.

co2-gehalte-stabilisatie-p

Figuur 5 – Stabilisatie op huidig hoog niveau kan net voldoende zijn

Conclusie

Op een globale schaal volgt de ontwikkeling van de economie, het verbruik van fossiel brandstof  en de CO2-emissies het scenario van business as usual. Dat is een probleem want de doelstellingen van het Klimaatverdrag van Parijs om de opwarming van de Aarde onder de 2°C te houden worden zo niet gehaald. Ze worden ver overtroffen en dat is een probleem. Het is nodig om maatregelen te nemen. Scenario’s met drastische reducties van CO2, dat wil zeggen drastische vermindering van het verbruik van fossiel brandstof zijn niet realistisch. Men is al sinds 1992 bezig met pogingen in deze richting en de CO2-emissies zijn alleen maar gestegen. Het heeft geen zin om jezelf wijs te maken dat dit opeens wel gaat lukken. Het wordt tijd voor realisme. Stabilisatie van de CO2-emissies op het huidig hoog niveau is het hoogst haalbaar en behoorlijk ambitieus als bindend voor de landen in de Wereld. Geen vrijblijvendheid meer. Daar is geen tijd meer voor. Dit scenario vereist dat de toename van de vraag naar energie vanaf nu volledig wordt opgevangen door hernieuwbare energie. Maar als de Wereld hiervoor kiest kan het net genoeg zijn om de opwarming van de Aarde onder de 2°C te houden. Dit komt omdat uit mijn onderzoek blijkt dat de CO2-uitval niet de FE-variant volgt   maar de FA-variant. Deze variant valt niet alleen lager uit maar laat ook een piek CO2-gehalte bij stabilisatie van de CO2-emissie op het huidig hoog niveau. Er is hoop voor de Wereld en dat is goed nieuws. Alleen maar doemscenario’s die ons in essentie zeggen dat het al veel te laat is helpen niet. Dat hebben ze nog nooit gedaan.

Literatuurlijst

The World Bank Data: Carbon Dioxide Information Analysyes Center, Environment Sciende Division, Oak Ridge National Laboratory Tenesse, United States.

The World Bank Data: World Bank national accounts data and OECD National Accounts Data Files.

De toename van CO2 in de atmosfeer is antropogeen – deel 3.

Antropogeen CO2 – deel 4 – Simulatie van het CO2-gehalte van de atmosfeer.

Antropogeen CO2 – deel 5 – De scenario’s

Antropogeen CO2 – Toevoeging

Antropogeen CO2 – Aanvullingen

 

Advertenties

Over Raymond Horstman

Onderzoeker, analist, schrijver. Havo B-pakket, HBO analytische chemie en propedeuse Bestuurskunde aan de Universiteit van Twente. Een brede belangstelling in algemene zaken en een bijzondere interesse in klimaatstudies. De webmaster dient niet verward te worden met mijn naamgenoot de architect. Dit is echt een heel ander persoon.
Dit bericht werd geplaatst in artikel en getagged met , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Antropogeen CO2 – Business as Usual

  1. Pingback: Antropogeen CO2 – Inleiding en inhoudsopgave | Raymond FANTASTische Horstman

  2. Rob Alberts zegt:

    Mijn uitgaven patroon is laag.
    Mijn energieverbruik is ook klein.
    Mijn democratische stem is duurzaam.

    Tja, meer invloed heb ik niet.

    Maar ook ik maak mij zorgen ….

    Duurzame groet,

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s